Jesienny blues. Piosenki o miłości, stracie i długich wieczorach przy kominku

Za oknem robi się ciemno, zanim zdążymy skończyć dzień. Mokre kurtki wiszą w przedpokoju, na szybie zbiera się deszcz, a w salonie wystarcza jedna lampa. Jeśli jest kominek, można dorzucić drewna. Jeśli go nie ma, też niczego nie brakuje: fotel, kubek czegoś ciepłego i wieczór bez konieczności wychodzenia w zupełności wystarczą.

W takie dni blues dobrze znosi domową ciszę. Słychać w nim przerwę przed następnym zdaniem, lekko chropawy głos, dźwięk gitary, który nie musi od razu ustąpić kolejnemu. Można przestać zerkać na zegarek i pozwolić piosence wybrzmieć do końca, razem z ostatnim akordem.

Nie trzeba przy tym mieć złamanego serca. Czasem wystarczy tęsknota za kimś, kto mieszka daleko, wspomnienie rozmowy albo poczucie, że lato skończyło się odrobinę za szybko. Te piosenki dobrze przyjmują również mniej określony smutek — taki, któremu trudno nadać imię, ale który wieczorem łatwiej usłyszeć.

Kiedy można trochę zwolnić

Jesień sprzyja takiemu słuchaniu z całkiem zwyczajnych powodów. Częściej zostajemy w domu, zamykamy okna, siadamy bliżej siebie. Muzyka przestaje konkurować z ulicą i rozmową na tarasie. Wolniejszy utwór ma wtedy czas, żeby się rozwinąć; nie musi od pierwszych sekund domagać się uwagi. Nawet znajoma piosenka potrafi zabrzmieć inaczej, kiedy nie kończymy jej razem z dojazdem do pracy.

W spokojnym bluesie interesujące bywają właśnie miejsca, w których wykonawca nie dokłada już niczego. Gitara odpowiada na głos krótką frazą, bas trzyma puls, a perkusja nie pogania reszty. Przy takim graniu łatwiej skupić się na barwie niż na popisie. Dłuższe solo może być potrzebne, jeśli rozwija emocję; nie musi jednak wypełniać każdej minuty wieczoru.

Dlatego obok Gary’ego Moore’a i Joe Bonamassy pojawiają się tutaj Bonnie Raitt, Etta James czy Keb’ Mo’. Część wyborów prowadzi w stronę soulu, część akustycznego grania, inne zatrzymują rockową siłę gitary, lecz rezygnują z pośpiechu. Ballady Chrisa Rei i Claptona rozszerzają ten zestaw poza ścisłe granice bluesa. Łączy je sposób, w jaki zostawiają miejsce dla głosu i dla słuchacza.

Miłość nie ma w tym repertuarze jednego tonu. Może oznaczać bliskość, o którą dopiero się prosi, albo przywiązanie, którego nie da się już odwzajemnić. Bywa też zwyczajnym wspomnieniem: nie tak bolesnym jak dawniej, ale nadal wyraźnym. Dobrze, kiedy playlista pozwala przejść między tymi odcieniami, zamiast przez kilka godzin naciskać dokładnie to samo miejsce.

Przydają się więc zmiany skali. Po rozbudowanej partii gitary krótka piosenka Etty James potrafi skupić uwagę samym wokalem. Po cięższym, elektrycznym brzmieniu lżejsza aranżacja daje chwilę odpoczynku. Nie chodzi o to, żeby coraz bardziej się smucić. Raczej o wieczór, podczas którego można pobyć z różnymi emocjami i nie szukać dla każdej natychmiastowego rozwiązania.

Dziesięć piosenek, przy których warto zostać

Na początek pasuje ten lekko szorstki głos i spokojnie prowadzona gitara: utwór ma dość ruchu, żeby nie pogrążyć wieczoru od razu w bezruchu, ale nie narzuca tempa. Sam tytuł dobrze współgra z jesiennym oglądaniem się za cieplejszymi dniami, choć piosenki nie trzeba sprowadzać do kalendarza. To dobry pierwszy wybór, kiedy dopiero odkładamy telefon i próbujemy przestawić uwagę z całego dnia na kilka najbliższych minut.

Raitt śpiewa o granicy, za którą samo pragnienie bliskości już nie wystarcza, i nie próbuje przykryć tej bezradności efektownym gestem. Fortepian i powściągliwy wokal zostawiają dużo przestrzeni, dzięki czemu drobne zmiany w sposobie prowadzenia frazy znaczą więcej niż wielki finał. W jesiennym zestawie ta ballada jest chwilą skupienia: warto pozwolić jej zabrzmieć samodzielnie, bez rozmowy prowadzonej równolegle nad głośnikiem.

Tutaj ból jest bliżej głosu: James nie potrzebuje długiego wstępu, żeby nadać piosence emocjonalny ciężar. Jest w tym wykonaniu zarazem miękkość i napięcie, jakby spokojna forma z trudem mieściła to, co trzeba powiedzieć o utracie ukochanej osoby. Po bardziej rozbudowanym utworze jej zwięzłość działa szczególnie mocno — przypomina, że na taki wieczór nie trzeba wybierać wyłącznie długich gitarowych ballad.

King pozwala wybrzmieć rozczarowaniu bez nerwowego przyspieszania, a krótkie wejścia gitary brzmią jak dopowiedzenia do wokalu. W tej piosence interesuje mnie chłód po uczuciu, nie sam moment rozstania: coś już się skończyło, choć nadal zajmuje miejsce w codzienności. Pasuje do późniejszej części wieczoru, kiedy początkowa domowa krzątanina cichnie i można usłyszeć, ile napięcia mieści się w oszczędnym graniu.

Moore wnosi do zestawu więcej otwartej emocji: gitara jest wyraźna, długo trzyma dźwięk i z czasem przejmuje ciężar opowieści. To wybór na środek playlisty, gdy spokojniejsze utwory przygotowały już miejsce na coś bardziej intensywnego, ale nadal niespiesznego. Warto sięgnąć po pełną wersję studyjną wskazaną na liście, bo skrócone wydanie inaczej rozkłada proporcje między piosenką a jej instrumentalnym rozwinięciem.

Głos Hart nie zostaje tu grzecznie na pierwszym planie; staje się coraz bardziej odsłonięty, a gitara Bonamassy odpowiada mu równie zdecydowanie. To rozbudowane wyznanie, w którym czułość ma w sobie napięcie i potrzebę bycia usłyszaną. Dobrze umieścić ten utwór bliżej emocjonalnego środka niż przy samym zasypianiu: jesienny spokój może przecież pomieścić także kilka minut, które poruszą mocniej.

W wykonaniu Tedeschi jest dość szorstkości, żeby opowieść nie stała się przesadnie gładka, i dość ciepła, żeby chcieć przy niej zostać. Tęsknota dotyczy tutaj czegoś szerszego niż jednej osoby: także możliwości innego życia, oddechu od codzienności, wyjścia poza znajomy układ dni. To piosenka na chwilę, gdy deszcz za oknem przestaje być dekoracją, a zaczyna przypominać o planach, które odłożyliśmy na później.

Ten utwór potrzebuje przestrzeni: spokojny początek, głos Susan Tedeschi i płynnie prowadzona gitara pozwalają napięciu narastać bez pośpiechu. Jest w nim nocny oddech i łagodność, która nie odbiera muzyce siły; szczególnie dobrze wypada między prostszymi aranżacjami a cięższym gitarowym środkiem. Wybór studyjnego nagrania utrzymuje proporcje całej listy, zamiast nagle zamieniać domowy wieczór w długi koncertowy przystanek.

Deszcz jest w tytule, ale o miejscu tej piosenki w zestawie decyduje przede wszystkim miękko kołyszący rytm i głos, który potrafi być jednocześnie mocny i czuły. Guy pozostawia gitarze dość swobody, nie pozwalając jej zagłuszyć samej piosenki. To jeden z cieplejszych momentów wieczoru: pasuje do bliskości, która nie wymaga wielkich deklaracji, i pomaga złapać oddech między bardziej bolesnymi wyznaniami.

U Hookera uwagę przyciąga niski, surowy głos i powtarzalność, która nie próbuje nas zabawiać kolejnymi zmianami aranżacji. W takim oszczędnym graniu wspomnienie potrafi zabrzmieć bardziej uporczywie niż w szeroko rozpisanej balladzie; zamiast efektownego rozwiązania zostaje napięcie. Dlatego wybieram klasyczne nagranie wskazane w playliście, bez późniejszego remiksu — jego powściągliwość dobrze równoważy bardziej rozbudowane partie Moore’a i Bonamassy.

Jeszcze kilka piosenek, zanim zgaśnie światło

Cała lista jest dłuższa niż tych dziesięć przystanków. Otwierają ją spokojniejsze głosy i lżejsze aranżacje, później pojawia się więcej tęsknoty, a w środku robi się miejsce na dłuższe gitarowe wypowiedzi. Końcówka stopniowo zmniejsza napięcie. Nie wszystkie smutki muszą zostać rozwiązane, żeby można było skończyć wieczór odrobinę spokojniej.

Keb’ Mo’ daje temu zestawowi potrzebną przeciwwagę: po kilku cięższych utworach cieplejszy ton nie brzmi jak nieproszona rada, żeby natychmiast poprawić sobie humor. Podobnie powrót do Chrisa Rei pod koniec nie cofa całej opowieści do punktu wyjścia. Po prostu zmienia światło. Zostaje jeszcze miejsce na Bonnie Raitt, a finał oddajemy „Autumn Leaves” Claptona.

Najlepiej zacząć od początku i na ten jeden wieczór wyłączyć losowanie. Jeśli przy którejś piosence zechcesz zostać dłużej, powtórz ją bez wyrzutów — ta kolejność ma pomagać w słuchaniu, nie dyscyplinować. Kubek może już być pusty, drewno dopalać się w kominku, a deszcz padać tak samo jak godzinę wcześniej. Następny utwór nie musi niczego przyspieszać.

Najlepiej słuchać od początku, bez losowania.

Terminal 42 —
Jesienny blues

41 UTWORÓW / 3 GODZ. 23 MIN 47 S

Od spokojnego wejścia przez głębszą melancholię i mocniej przeżywany środek do łagodnego zakończenia.

Otwórz playlistę w Spotify

Nr	Wykonawca	Utwór
01 / Spokojne wejście
01	Chris Rea	Looking For the Summer
02	Keb' Mo'	Every Morning
03	Bonnie Raitt	Dimming of the Day
04	Etta James	A Sunday Kind of Love
05	Eric Clapton	Nobody Knows You When You're Down and Out (Acoustic Live)
06	Susan Tedeschi	Blues on a Holiday
07	John Lee Hooker	Chill Out (Things Gonna Change) [feat. Carlos Santana] [2007 - Remaster]
08	Buddy Guy	Feels Like Rain
09	Tedeschi Trucks Band	Midnight in Harlem
10	Chris Rea	Gone Fishing
02 / Głębsza melancholia
11	B.B. King	The Thrill Is Gone
12	Etta James	I'd Rather Go Blind
13	Gary Moore	Midnight Blues
14	Bonnie Raitt	I Can't Make You Love Me
15	Keb' Mo'	Hand It Over
16	Susan Tedeschi	Angel From Montgomery
17	John Lee Hooker	It Serves You Right to Suffer
18	Robin Trower	Daydream
19	Chris Rea	Texas
20	Eric Clapton	River of Tears
03 / Emocjonalny środek
21	Beth Hart & Joe Bonamassa	I Love You More Than You'll Ever Know
22	Gary Moore	Still Got the Blues
23	B.B. King	Chains and Things (Single)
24	Joe Bonamassa	Sloe Gin
25	Bonnie Raitt	Love Has No Pride
26	Buddy Guy	Ain't No Sunshine (feat. Tracy Chapman)
27	Beth Hart & Joe Bonamassa	Your Heart Is As Black As Night
28	Robin Trower	I Can't Wait Much Longer
29	Eric Clapton	Old Love
30	Joe Bonamassa	So Many Roads
04 / Spokojniejsze zakończenie
31	Gary Moore	Need Your Love So Bad
32	Tedeschi Trucks Band	These Walls
33	Etta James	Stormy Weather
34	Keb' Mo'	A Better Man
35	Susan Tedeschi	Don't Think Twice
36	B.B. King	Don't Answer the Door
37	Gary Moore	Empty Rooms (1985 Version)
38	Chris Rea	September Blue
39	Keb' Mo'	Life Is Beautiful
40	Bonnie Raitt	Angel from Montgomery
41	Eric Clapton	Autumn Leaves